Joep Oomen

Op vrijdag 18 maart 2016 is Joep Oomen volkomen onverwacht overleden. De verslagenheid is groot bij iedereen met wie hij samenwerkte. Tijdens een emotionele bijeenkomst van Cannabis Social Club Trekt Uw Plant in Antwerpen is het droeve nieuws meegedeeld aan de aanwezige leden. Toen Joep gisteren niet op kwam dagen voor een vergadering van Trekt Uw Plant en telefoontjes onbeantwoord liet, zijn bestuursleden Els en Bart naar zijn huis gegaan. Els had toevallig de sleutel nog en na contact met en toestemming van Joep's oudste zoon zijn ze naar binnen gegaan. Ze troffen Joep dood aan in zijn bed. De politie heeft sporenonderzoek gedaan in het huis en sluit een niet-natuurlijke doodsoorzaak uit. Joep's vrouw Beatriz komt morgen vanuit Bolivia terug naar Antwerpen. Joep laat twee zoons na en een kleinzoon. Hij is maar 54 jaar geworden. Joep was een activist zoals er maar heel weinig zijn. Hij paarde een schijnbaar onuitputtelijke werkkracht en doorzettingsvermogen aan een onberispelijke integriteit en transparantie. Sinds zijn studie in Amsterdam in de jaren tachtig sprak hij vloeiend Spaans, in Antwerpen werd hij een halve Vlaming, maar uiteindelijk was Joep vooral een wereldburger. Zijn levenslange strijd, tegen de verwoestende drugsoorlog, voerde hij zowel op lokaal, nationaal en internationaal terrein. In 1993 was hij een van de oprichters van Encod, de Europese coalitie voor effectief en rechtvaardig drugsbeleid. In zijn laatste Encod bulletin, 'Kweek je eigen vrijheid', van februari 2016 schrijft Joep: 'Vijfentwintig jaar geleden, toen de oorlog tegen de Colombiaanse drugkartels volop woedde en AIDS Europa overspoelde, lanceerde de Franse President François Mitterand een dringende oproep om een Europees drugbeleid uit te werken dat zou verschillen van de VS ’war-on-drugs’ benadering. Op zijn initiatief riep de Europese Commissie een Europees wetenschappelijk instituut in het leven om het drugfenomeen te bestuderen. Daarnaast kwam er ook een netwerk van NGO’s om de standpunten van burgers die getroffen werden door het drugbeleid te kanaliseren. In 1993 zagen zowel de EMCDDA als ENCOD het levenslicht, maar slechts een paar jaar later werd de droom van een op wetenschappelijk bewijs gebaseerd drugbeleid al aan diggelen geslagen.' De hogere machten in de EU zaten helemaal niet te wachten op de stem van mensen die het meeste te lijden hadden onder de war on drugs: de consumenten en kleine telers. Zoals Joep schrijft: 'ENCOD werd als een bastaardkind aan de deur gezet zodra duidelijk werd welke boodschap de getroffenen naar het beleid wilden sturen'. Maar zo makkelijk kon Encod niet het zwijgen worden opgelegd. Joep besloot tegen de stroom in te roeien en Encod overeind te houden als een werkelijk onafhankelijke organisatie, die de stem liet horen van degenen die zelden of nooit worden gehoord. Zo groeide Encod uit tot een unieke coalitie met leden in bijna alle Europese landen. In 2006 richtte Joep Trekt Uw Plant op, de eerste Cannabis Social Club van België. De club functioneert op basis van een justitiële richtlijn die volwassen Belgen toestaat één cannabisplant te telen voor persoonlijk gebruik. Na een lange, harde strijd werd TUP tot twee keer toe vrijgesproken door de rechtbank. De club telt inmiddels zo'n 400 leden. Het baanbrekende werk van Joep in Antwerpen inspireerde Michel Degens om in 2014 Mambo Social Club te starten in Hasselt. Ook in zijn oude vaderland bleef Joep tot het laatste actief. Hij organiseerde het Cannabis Tribunaal in Den Haag en was mede-oprichter van het Verbond voor Opheffing van het Cannabisverbod, dat uit dit eerste Tribunaal voortkwam. Hij was bestuurslid van de stichting Legalize! en hield vlammende toespraken tijdens hun jaarlijkse street rave in Amsterdam. Voor elke maandelijkse VOC vergadering kwam hij uit Antwerpen rijden, ook al zaten we in Zwolle of Sneek. Een voorbeeldige vergadervoorzitter, met oneindig geduld en een groot diplomatiek talent. Die capaciteiten zette hij ook in als penningmeester en regelneef van de Latijns-Amerikaanse Federatie in Antwerpen, bij de Vrienden van het Cocablad en in Het Klooster in Antwerpen, waar hij jarenlang de spil was van de daklozenopvang. Al deze organisaties zullen moet leren zonder hem verder te gaan, de strijd voort te zetten nu de generaal er niet meer is. Terecht zei Michel Degens vandaag in Antwerpen dat Joep voor heel veel mensen een moreel kompas was, iemand die je honderd procent kon vertrouwen, die het algemeen belang en alle gevallen boven zijn persoonlijk belang stelde. Die mensen zijn zeldzaam. Ik prijs me gelukkig Joep gekend te hebben en acht jaar intensief met hem samen te hebben gewerkt bij het VOC en bij Encod. Hij was niet alleen een zeldzaam effectieve en inspirerende activist, maar ook een zeer goede vriend. De leegte die hij achter laat is immens. Derrick Bergman Voorzitter stichting VOC